Borsa İmkb

Vadeli işlmler borsası ismi üzerinde vadeli işlemler üzerine özelleşmiş türev ürünler  borsasıdır.

Bu borsalardan dünyada 30 ülkede 60′ın üzerinde bulunmaktadır. Ülkemizde bulunan Vadeli İşlem ve Opsiyon Borsası AŞ’dir.  Bu borsalarda emitalar, finansal ürünler gibi bir takım ürünler vadeli olarak işlem görür. Bu nedenlede Vadeli İşlemler Borsası denir. Kısaca VOB olarak yazılır. Diğer borsalar genelde spot borsalardır. Spot borslar olarak tabir ettiğimiz borsalarda o an alınır, satılır ve bedeli de o an ödenir. VOB ise aldığınız, sattığınız ürünün bedelini o an ödemenize gerek yoktur. Vadesi ne ise o ana kadar beklenir. O süreler içerisinde ödenir. Teminat üzerine bazlandırılmıştır.

Vadeler borsa tarafından belirlenir. Bir borsa herhangi bir ürünü kullanıma sunmak istiyor ise nasıl işlem yapılabileceğini ve bütün özelliklerini tasarlar ve daha sonra bunu o ülkenin düzenleyici oteritesine sunar. Ülkemizden örnek vermek gerekirse bunu VOB tasarlar, onay için SPK ‘ya sunar. SPK onayladıktan sonra bu ürünler işlem görmeye başlar. Hangi vadelerde işlem göreceğini borsa uzmanları yapar ve SPK dan onayını alır ve işleme açılır. VOB ‘un Türkiyede merkezinin İzmir olması işlemlerin orada olduğu anlamına gelmez. Çünkü borsa bugünkü ifadesi ile borsa uzaktan erişim borsasıdır. Biz Türkiyenin herhangi bir yerinden işlem yapmak istediğimizde bunu aracı kurum aracılığı ile yapmalıyız. Aracı kurumun İzmir de olmasına gerek yoktur. İmkb de olduğu gibi VOB’ un salonunda da olmasına gerek yoktur.

Vadeli İşlemler Borsasında İmkb de olduğu gibi herkes işlem yapabilir. Öncelikle bir aracı kurumdan hesap açtırıyoruz. Daha sonra bu aracı kurum müşterinin ismine Takasbank nezdinde hesap açıyor. Bu sisteminin bir garantisi burada aracı kurum riskide ortadan kalkıyor. Yatırımcılar İmkb den daha kolay katılabilir VOB a çünkü   yatırım sermayesi , teminatları çok daha düşüktür.

VOB da işlem yapmak için tüm yapamamız gereken Aracı Kurumdan hesap açmak ve bir VOB sözleşmesi imzalaması gerek bundan sonra işlem yapmaya başladığında yatırım yapacağı üründen kaç tane alıyor ise ona tekabül eden teminatı yatırarak işlemi başlatabilir. O teminat yatırmadan başlangıç teminatı deniliyor buna böyle bir işlemi başlatamaz.  VOb işlem yapmak için bir özellik gerekmez herkese açıktır. İşlem yapmaya başladığınızda sistemin İmkb gibi bir spot piyasadan çok daha kolay olduğunu görürsünüz.

 İmkb ile Vadeli İşlemler Borsası ( VOB ) arasındaki farklılıklar ;

İmkb spot borsadır. Spot borsalarda aldığınız, sattığınız ürünün bedeli peşin ödeniyor. Bazı durumlarda kredili alımlar da olabiliyor.

VOB işlemler vadelidir. Bu borsada alıp sattığnız bir ürünün çok küçük bir miktarını bu dünya genelinde yaklaşık %5 dir. VOB’da ise ortalaması %10  dur. Aldığmız sattığımız ürünün bedelinin %10 nu teminat olarak yatırıyoruz. Geri kalanı kağıt üzerinde kalıyor. Ve bir kredi alımı söz konusu değildir.

İmkb gibi spot piyasalarda işlem yapılan ürünün teslimatı hemen gerçekleşir.

VOB da ise iki türlü işlem vardır. Ya teslimat ile uzlaşılan yada nakdi mutabakat ile uzlaşılan işlemlerdir. Eğer teslimat ile uzlaşılan bir ürün ise vade sonunda teslimat gerçekleşir. Örneğin  ekim vadeli bir işlem yaptı isek ekime kadar teslimat yapmak veya almak durumu söz konusu değildir.  Birde nakdi mutabakat ile uzlaşılan ürünler vardır ki bugün VOB daki ürünlerin yaklaşık %90 nakdi mutabakat ile uzlaşılan ürünlerdir. Bu ürünlerde zaten teslimat söz konusu değildir. Diyelim ki alım olarak işlem yaptık vade sonunda sattığımızda o ürünü alış ise satış arasındaki fiyat farkı lehimize ise bize ödenir. Aleyhimize yani zarar ise yatırmış olduğumuz teminat içerisinden kesilir. Ve geri kalan teminat bize veriliyor. Eğer lehimize ise söz konusu fark kar teminat ile bize geri veriliyor. Burada söz konusu olan malın teminatı hiç yoktur.